Idea „Regionalnego Obserwatorium Polityki Spójności w województwie śląskim” narodziła się w roku 2004 w wyniku współpracy zespołu Katedry Badań Strategicznych i Regionalnych Akademii Ekonomicznej  Katowicach z Posłem do Parlamentu Europejskiego dr. Janem Olbrychtem i jego zespołem doradców. Podstawę tej koncepcji stanowiło założenie o potrzebie ciągłego monitoringu i ewaluacji procesów wdrażania polityki spójności w województwie śląskim przez grono niezależnych ekspertów z dziedziny ekonomii regionalnej. Założono także, iż wyniki tych prac powinny być prezentowane podmiotom odpowiedzialnym za programowanie i wdrażanie poszczególnych instrumentów polityki spójności  województwie śląskim oraz głównym beneficjentom tychże instrumentów, w szczególności przedstawicielom samorządu terytorialnego wszystkich poziomów.